Yetişkinlerde Skolyoz: Erişkin İdiopatik ve Dejeneratif Skolyozda Fizyoterapi

Skolyoz çoğunlukla çocukluk ve ergenlik dönemiyle birlikte anılsa da yetişkinlerde de sık karşılaşılan bir durumdur. Bazı yetişkinlerde skolyoz ergenlikte başlamış ve yıllardır bilinen bir eğriliktir; bazılarında ise ileri yaşlarda, omurgadaki yaşa bağlı değişikliklere bağlı olarak ilk kez ortaya çıkar. Yetişkinlerde skolyozun ön plandaki şikâyeti genellikle görünüm değil, bel ağrısı ve günlük yaşamdaki kısıtlılıklardır.

Bu yazıda yetişkin skolyozunun türlerini, sık görülen şikâyetleri, hekime başvurmayı gerektiren durumları ve fizyoterapinin hedeflerini ele alıyoruz. Skolyozun genel tanımı için skolyoz rehberimize, fizyoterapi sürecinin adımları için skolyoz fizyoterapisi sayfamıza göz atabilirsiniz.

---

Yetişkin Skolyozunun Türleri

Erişkin İdiopatik Skolyoz

Ergenlik döneminde başlamış, iskelet büyümesi tamamlandıktan sonra da devam eden skolyozdur. Kişi bu durumu yıllardır biliyor olabilir ya da ilk kez yetişkinlikte fark edebilir. Büyüme tamamlandıktan sonra hafif eğriliklerin çoğu belirgin ilerleme göstermez; daha belirgin eğriliklerde ise yıllar içinde yavaş bir ilerleme görülebileceği bildirilmektedir.

Dejeneratif (De Novo) Skolyoz

Daha önce skolyozu olmayan kişilerde, genellikle ileri yaşlarda ve çoğunlukla bel bölgesinde gelişen skolyozdur. Disklerde ve omurlar arasındaki faset eklemlerde yaşa bağlı olarak gelişen asimetrik değişiklikler, omurganın yana doğru eğilmesine yol açabilir. Dejeneratif disk hastalığı ve osteoporoz bu tabloya eşlik edebilir.

Diğer Nedenler

Daha seyrek olarak geçirilmiş omurga cerrahileri, kırıklar ya da nörolojik durumlar da yetişkinlerde skolyoza neden olabilir. Nedenin belirlenmesi ve gerekli tetkiklerin istenmesi hekimin görevidir.

---

Sık Görülen Şikâyetler

Yetişkin skolyozunda şikâyetler kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bazı kişilerde eğrilik hiçbir şikâyete yol açmazken, bazı kişilerde şu şikâyetler ön planda olabilir:

• Bel ve sırt ağrısı: Genellikle uzun süre ayakta kalmak ya da yürümekle artan, kas yorgunluğu şeklinde hissedilen ağrı.
• Bacaklara yayılan ağrı ve uyuşma: Eğriliğin bulunduğu bölgede sinir köklerinin sıkışmasına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Ayrıntılar için siyatik ağrısı ve sinir sıkışması yazılarımıza bakabilirsiniz.
• Yürüme mesafesinde azalma: Yürüdükçe bacaklarda ağrı, ağırlık ya da uyuşma hissinin artması ve öne eğilip oturunca rahatlaması; bu tablo spinal stenoz ile ilişkili olabilir.
• Gövdenin öne ya da yana kayması: Kişi dik durmakta zorlanabilir, ayna karşısında gövdesinin bir tarafa kaydığını fark edebilir.
• Denge ve yorgunluk: Gövde dengesinin değişmesine bağlı olarak uzun süre ayakta kalmak yorucu olabilir.

Bu şikâyetlerin her biri skolyoz dışında başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Şikâyetlerin kaynağını belirlemek için hekime başvurulmalıdır.

---

Tanı ve Hekim Takibi

Yetişkinlerde skolyoz şüphesinde ilk başvuru genellikle ortopedi hekimi, fiziksel tıp ve rehabilitasyon hekimi ya da beyin ve sinir cerrahisi hekimine yapılır. Hekim fizik muayene yapar, ayakta çekilen tüm omurga röntgeni ile eğriliğin derecesini ve omurganın genel dengesini değerlendirir. Sinir sıkışması belirtileri varsa MR gibi ek tetkikler isteyebilir.

Yetişkin skolyozunda yaklaşım; şikâyetlerin şiddetine, nörolojik bulgulara, eğriliğin derecesine ve omurganın genel dengesine göre hekim tarafından planlanır. Pek çok kişide konservatif yöntemler ön planda değerlendirilirken, belirli durumlarda cerrahi seçenek konuşulabilir. Bu karar hekime aittir.

---

Fizyoterapinin Hedefleri

Yetişkin skolyozunda fizyoterapi, hekim yönlendirmesi doğrultusunda konservatif yönetimin bir parçası olarak yer alabilir. Bu dönemde temel amaç, eğrilik açısını değiştirmekten çok kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesini desteklemektir. Fizyoterapi programında hedeflenebilecek başlıklar şunlardır:

• Fonksiyonun desteklenmesi: Ayakta durma, yürüme, ev işleri ve iş yaşamı gibi günlük aktivitelerin daha rahat sürdürülmesi.
• Ağrı yönetimi: Ağrıyı artıran pozisyon ve aktivitelerin fark edilmesi, aktivite temposunun düzenlenmesi ve uygun egzersiz seçimi. Bu konuda kronik ağrı yönetimi yazımız da yol gösterici olabilir.
• Gövde ve kalça kaslarının kuvveti: Omurgayı destekleyen kasların kontrol ve dayanıklılığına yönelik egzersizler.
• Denge ve düşme riskinin azaltılması: Özellikle ileri yaştaki kişilerde denge çalışmaları programda yer alabilir. Ayrıntılar için düşmeleri önleme ve denge yazımıza bakabilirsiniz.
• Duruş farkındalığı: Skolyoza özgü egzersiz yaklaşımlarından uyarlanan aktif hizalanma ve solunum çalışmaları.
• Yürüme toleransı: Spinal stenoz eşlik ediyorsa, şikâyetleri artırmadan yürüme süresinin kademeli olarak artırılmasına yönelik planlama.

Fizyoterapi Değerlendirmesi

Değerlendirmede genellikle duruş analizi, gövde ve kalça hareketliliği, kas kuvveti, denge, yürüme ve günlük yaşam aktiviteleri ele alınır. Program bu değerlendirme sonucuna göre kişiye özel olarak hazırlanır. Osteoporozu olan kişilerde egzersiz seçimi ve yüklenme düzeyi ayrıca dikkatle planlanır.

Egzersiz Yaklaşımı

Yetişkin skolyozunda egzersiz programları genellikle düşük yüklü başlar ve kişinin toleransına göre kademeli olarak ilerletilir. Skolyoz egzersizleri yazımızda genel ilkeler, Schroth yöntemi yazımızda ise skolyoza özgü egzersiz yaklaşımı ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Değerlendirme sonucuna göre gözetim altında yapılan klinik pilates çalışmaları ve su içi egzersizler de programa eklenebilir.

Literatürde yetişkin skolyozunda egzersiz temelli yaklaşımların ağrı ve fonksiyon üzerindeki etkilerine dair çalışmalar bulunmakla birlikte kanıt düzeyinin sınırlı olduğu bildirilmektedir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.

---

Günlük Yaşam İçin Pratik Öneriler

Yetişkin skolyozunda günlük alışkanlıklarda yapılacak küçük düzenlemeler, şikâyetlerle başa çıkmayı kolaylaştırabilir:

• Aktivite molaları: Uzun süre ayakta durmak ya da oturmak gerektiğinde kısa aralıklarla pozisyon değiştirmek.
• Ev işleri: Yerden bir şey alırken dizleri bükmek, gövdeyi aynı anda hem öne eğip hem döndürmekten kaçınmak, yükü iki ele dağıtmak.
• Oturma düzeni: Sırtı destekleyen bir sandalye ve ayakların yere tam bastığı bir oturma düzeni tercih etmek. Doğru oturma pozisyonu yazımızdaki öneriler yol gösterici olabilir.
• Yürüyüş planı: Yürüyüşü uzun tek seferler yerine gün içine yayılmış kısa bölümler hâlinde planlamak; gerektiğinde dinlenme molaları vermek.
• Uyku: Kişinin rahat ettiği, ağrının artmadığı pozisyonu tercih etmek; yan yatışta dizler arasına yastık koymak bazı kişiler için rahatlatıcı olabilir.

---

Hekime Hemen Başvurulması Gereken Durumlar

Aşağıdaki durumlar ivedilikle hekim değerlendirmesi gerektirir:

• Bacaklarda giderek artan güçsüzlük ya da uyuşma
• İdrar ya da dışkı kontrolünde değişiklik, kasık ve makat çevresinde uyuşma (acil başvuru gerektirir)
• Gece uykudan uyandıran, istirahatle geçmeyen ağrı
• Açıklanamayan kilo kaybı, ateş ya da genel durumda bozulma
• Düşme veya travma sonrasında başlayan sırt ağrısı (özellikle osteoporozu olan kişilerde)
• Gövdenin kısa sürede belirgin şekilde eğilmesi ya da boy kısalması

---

Yetişkin skolyozunda fizyoterapi değerlendirmesinin ve programın nasıl planlandığını skolyoz fizyoterapisi sayfamızda bulabilirsiniz.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Yetişkinlikte skolyoz ortaya çıkabilir mi?

Evet. Daha önce skolyozu olmayan kişilerde, özellikle ileri yaşlarda, disk ve eklemlerdeki yaşa bağlı değişikliklere bağlı olarak bel bölgesinde dejeneratif skolyoz gelişebilir. Tanı hekim tarafından röntgen değerlendirmesiyle konur.

Yetişkin skolyozu bel ağrısı yapar mı?

Yapabilir; ancak her yetişkin skolyozu ağrıya yol açmaz. Ağrı; eğriliğin yerine, eşlik eden disk ve eklem değişikliklerine ve sinir sıkışması olup olmamasına göre farklılık gösterir. Ağrının kaynağının belirlenmesi için hekime başvurulmalıdır.

Yetişkinlerde egzersizle skolyoz düzelir mi?

Yetişkinlerde iskelet büyümesi tamamlandığı için fizyoterapinin temel amacı genellikle eğrilik açısını değiştirmek değil; ağrı yönetimi, fonksiyon, kas kuvveti ve dengenin desteklenmesidir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Yetişkin skolyozunda ameliyat gerekir mi?

Pek çok kişide konservatif yöntemler ön planda değerlendirilir. İlerleyici nörolojik bulgular, belirgin denge bozukluğu ya da konservatif yöntemlere rağmen günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtlayan şikâyetler gibi durumlarda cerrahi seçenek konuşulabilir. Bu karar hekime aittir.

Skolyozu olan yetişkin hangi sporları yapabilir?

Yürüyüş, bisiklet, yüzme ve su içi egzersizler gibi aktiviteler genellikle tercih edilebilir. Şikâyetlerin, eşlik eden osteoporozun ve kişinin genel sağlık durumunun değerlendirilerek uygun aktivitelerin hekimle birlikte belirlenmesi önerilir.

---

Bilgilendirme

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz. Fizyoterapi uygulamaları hekim yönlendirmesi ve fizyoterapist değerlendirmesi doğrultusunda planlanır; sonuçlar kişiden kişiye değişir.

İletişim: +90 554 662 12 45 | İletişim Formu